13
Кроме
кеңінен
этих
тоқталған.
принципов по
біздерге
управлению
қағаздалып,
кадровым
хатталып,
потенциалом как
қалған
сложной
жәдігерліктерден
системы
емес, қазына
должны
халқымыздың
быть
көкірек
присущи
көнбесінде
следующие
мұрадай
базовые
сақталып,
принципы,
атадан
характерные
балаға ауысқан
для
өсиеттей
всех
айтылған
видов
аңызға
кадровой
бергісіз
деятельности, к ним
әңгіме
относятся:
арқылы
научность,
жеткені
реалистичность,
анық»- дейді.
законность,
Сәрсен
демократизм,
Сахаббат
комплексность,
ордасы
системность,
Түркістан»
единство,
деген
целостность и
еңбегінде
многоуровневый
жалпы Түркістан
характер,
қаласы
перспективность,
жөнінде
духовно-нравственный
мағлұматтар
характер,
келтірген.
гуманизм,
Соның
гласность и
ішінде
открытость,
«Абылай
социальная
хан» деген
справедливость,
мақаласында
принцип
Абылайды
равных
«Жоңғарға,
возможностей,
отсутствие
Қытайға
дискриминации при
қарсы
приеме на
азаттық
работу,
күресін бастаған,
объективная
бытыраңқы
оценка
елдің
профессиональных и
басын
личностно-нра вственных
емелекетке
качеств
қосуыды
работника [10 ].
1.2
мақсат
Методы
Азиялық
управления
халықтарды
кадрами
Методы
өзімен
управления – это
санасуға
способы
мәжбүр
осуществления
еткен
управленческих
көсем тұлға»
воздействий на
ретінде
персонал
көрсеткен.
для
Н.Мұхаметханұлы
достижения целей
«Тарихи
управления
зерттеулер»
производством.
Существует 3
еңбегінде
группы
Абылай
методов
туралы зерттеу
управления,
деген
которые
бөлімінде
различаются
Абылайдың
способами
шыққан
воздействия на
ортасы,
людей:
өмірі,
административные,
хандық
экономические,
дәрежеге қалай
социально-психологические [11].
Административные
көтерілгені
методы.
туралы
Осуществление
етілсе,
управленческих
сонымен
воздействий
на
қатар
персонал
XVIII-XIX
базируется на
ғасырлардағы қазақ
власти,
хандығымен
дисциплине
империясының
и взысканиях.
қарым-қатынасын,
Административные
ішінде
методы
XVIII ғасырдағы
ориентированы на
елдің
такие
сауда
мотивы
жолындағы
поведения, как
қарым-қатынастарына
осознанная
толығырақ
необходимость
тоқтаған.
дисциплины
Е.Уәлиханов
труда,
«Абылай
чувство
жоңғар
долга,
шапқыншылығы»
стремление
деген
человека
мақаласында
трудиться в
екі елдің
определенной
қарым-қатынасы
организации и т. д. Эти
мемлекеттің
методы
арасындағы
имеют
шапқыншылықтар
прямой
жөнінде баян
характер
еткен.
воздействия:
«Біздерге
любой
күндері
регламентирующий или
Абылайдың
административный акт
саясаты,
подлежит
әскери
обязательному
және дипломатиялық
исполнению.
шеберлігі,
Способы
әсіресе,
административного
қазақтар
воздействия:
1)
жоңғарлардың
организационные
байланысты
воздействия:
істер
штатное
қызықты
расписание;
қажетті
положение о
болып
подразделениях;
тұр»- дейді.
должностные
Л.Жүсіпова
инструкции;
«Мәшһүр
организация
Жүсіп
рабочего
мұрасындағы
места;
Абылай
коллективный
ханның
договор;
билеу
правила
саясаты» атты
трудового
мақаласында
распорядка;
«Абылай
организационная
аспас
структура
оқиғасының
управления;
болғаны туралы
устав
баяндайды.
учреждения.
14
Эти
Сонымен
документы
қатар
(кроме
оқиғаны
устава)
Қытай
могут
деректері
оформляться в
растайды дейді.
виде
Н.Мұхаметханұлы
стандартов
«Абылай
учреждения и
ханның
обязательно
мәмлегерлік
вводятся в
саясаттары»
действие
мақаласында Абылай
приказом
ханның
руководителя. С
Қытай
другой
Империясымен
стороны,
байланыстары,
реализация
әсіресе,
организационных
тактикалары
воздействий в
саясаттары
значительной
туралы,
степени
саудасы
зависит от
туралы
менталитета
кеңінен
работников, их
тоқталған.
готовности
Сонымен
неукоснительно
қатар
соблюдать
автор «Қытаймен
инструкции
эконосикалық
и работать по
сауда
правилам,
жасау
утвержденным
Абылау
администрацией;
2)
ханының
распорядительные
Қытаймен
воздействия:
маңызды
приказы;
саласы»,
распоряжения;
ТАРАУ.
указания;
АБЫЛАЙ
инструктирование;
СҰЛТАН.
наставления;
Абылай
целевое
туралы
планирование;
тарихи
нормирование
зерттеулер.
труда;
Абылай
координация
туғанына
работ;
толып
контроль
отыр.
исполнения.
есімді
Распорядительные
атағанда барша
воздействия
направлены на
қазақ
достижение
атауының
поставленных
жадына
целей
«Бостандық,
управления,
егеменді
исполнение
қазақ
внутренних
халқы,
нормативных
туған жер,
документов или
отан,
поддержание
бірлігі,
системы
ынтымағы»
управления
сияқты
учреждения в
қасиетті
заданных
ұғымдар
параметрах
оралады.
путем
Айбынды да
прямого
айдынды,
административного
әруақты
регулирования.
Абылай
Наиболее
бабамыздың
категоричная
есімі,
форма
ұғымдардың синонимі
распорядительного
ешкімде
воздействия
–
алмас.
приказ. Его
Өйткені
невыполнение
Абылай
влечет за
ханның
собой
ғажайып батырдың,
соответствующую
қолбасшының,
санкцию
жоғары
(наказание);
3)
дәрежедегі
материальная
мемлекет
ответственность и
дипломаттың
взыскания:
өмірі
добровольное
ғасырға
возмещение
қазақ
ущерба
халқының
учреждению или
тағдырымен
пациенту,
оның ата
которому
тарихымен
был
сабақтас.
нанесен
мәнінде,
вред
XVIII
здоровью или
халқымыздың
спровоцировано
тарихына
развитие
Абылай заманы
другого
болып
заболевания;
енетіні
удержания из
хақ.
заработной
Абылай
платы;
XVIII
депремирование;
тарихымыздың
полная
тұлғасы.
материальная
Траихи
ответственность;
теңдестіре
коллективная
салыстыруға
материальная
болмайды.
ответственность;
4)
Абылайдың
дисциплинарная
тұлғасы
ответственность и
туралы атақты
взыскания:
тарихшы
замечание;
А.Левшин
выговор;
«Абылай
строгий
тәжірибесі,
выговор;
ақыл-айласы
понижение в
жағынан
должности;
болсын,
увольнение;
5)
қол астындағы
административная
халқының
ответственность:
саны,
предупреждения;
жағынан
штрафы;
болсын,
возмещение
сондай-ақ
ущерба. Роль
өзінің
административной
Ресей патшалығымен,
ответственности в
Қытайдың
последнее
боғдыханымен
время
жүргізген
возросла. Все
тапқыр,
чаще
шебер
стали
қатынастары жағынан
налагаться
болсын
штрафы за
тұсындағылардың
нарушение
бәрінен
трудовой
басым
дисциплины,
ұстамды,
невыполнение
досына мінәйім
приказов и
мінезді,
распоря жений и т. д.
Административные
жауына
методы
қатал,
управления
қаһарлы
могут
Сондықтан
оказывать как
жұртты
положительное, так и
өзіне тарта,
отрицательное
білетін
воздействие.
Позитивное
15
1. Рост
суреттейді.
уровня
Абылайдың
регламентации
тұлғасы,
управления
қолбасшылық
(организационное
талантымен
воздействие):
1.1. Наличие
саяис
хорошо
көрегендігі,
проработанного
қазақ халқының
устава
Жоңғар
учреждения со
шапқыншылығымен,
свободным
Ресей,
доступом к
Қытай
нему
империяларының
работников
1.2. Разработка
алартуына қарсы
четких
күресіне
правил
байланысты
внутреннего
қалыптасқан
трудового
күрделі
распорядка и
тарихи
работа с п ерсоналом в
кезеңде
соответствии
көзге
с ГК РК
1.3. Наличие
түсті. Абылай
четкой
қазақ
организации
халқының
и штатных
тағдыр-талайы
структур, их
үстінде,
ежегодная
қылыш
корректировка в
жүзінде
связи с
тұрғанда ел
изменениями
бірлігін
условий
ұйымдастырып,
деятельности
1.4. Наличие
жүздің
четких
басын
должностных
қосып,
инструкций с
анталаған
определением
жауға
функциональных
тойтарыс берді.
особенностей
арқылы
работника и
қазақтың
нормированием
келешегіне
труда
1.5. Развитие
салды.
контрактной
Абылайдың
систе мы
көзі тірісінде
организации и
аңызға
оплаты
айналып,
труда
Негативное
қазақ
организационное
Қасиетті
воздействие на
сияқты
персонал:
жауынгерлік ұранға
1.1. Типовой
айналды.
устав
Абылай
учреждения
1.2. Использование
тақырыбын
типовых или
зерттеу
устаревших
деректер
правил
болып
внутреннего
саналатын
трудового
құжаттар орыс
распорядка,
архивтерінде.
работа с
патшаларының
персоналом с
грамоталары
нарушением ГК
1.3. Отсутствие или
указдары.
использование
Сенат
устаревшей
пен сыртқы
организационной
істер
структуры
коллегиясының
1.4. Отсутствие
документтері
должностных
аталмыш
инструкций,
органдардың
ориентация на
хандар
устные
мен сұлтандармен
указания
жазысқан
руководства,
хаттары,
использование
қазақ
устаревших
хандығында
инструкций
1.5. Отсутствие или
болып
ликвидация
қайтқан
контрактной
орыс елшілерінің
системы
жазбалары.
организации и
Міне,
оплаты
осындай
труда
2. Эффективные
документтерден
виды
тұратын
распорядительных
жинақта
воздействий:
2.1. Четкие
астам
приказы с
құжаттар
указанием
Бұл материалдарда
состояния
Абылай
вопроса,
туралы,
мероприятий,
сыртқы
ресурсов,
саясаттарынан
сроков и
мағлұмат беретін
ответственных ;
2.2. Четкие
көптеген
устные
жайттар
указания
кездеседі.
руковод ства на
Әрине,
всех
құжаттарды
уровнях
жасаған
управления;
2.3. Применение
негізінен үкімет
системы
мекемелері
контроля
патша
качества,
чиновниктері,
выполняемой
отарлау
работы ;
Неэффективные ы
саясатын
распорядительных
көрсететіндіктен
воздействий:
- Расплывчатые или
қүжатты
противоречивые
пайдаланғанда
приказы с
бітірлік, сыни
констатацией
саралау
состояния
басқа
вопроса и без
нұсқалармен
указания
салыстырып
четких
отыру
мероприятий ;
16
- Нечеткие и
қажет.
противоречивые
Екіншіден, Ресей
устные
архивтерінің
указания
көптеген
руководства ;
- Отсутствие
қорлары
системы
қазақ
контроля
тарихын
качества или ее
зерттеушілердің
низкая
қолына тимей
эффективность ;
келетінін
3. Баланс
ескере
между
отырып,
административными
оларды
методами
жан-жақты
наказания и
зерттеп,
поощрения:
3.1. Сокращение
пайдаланбай
текучести
біз тарихи
персонала,
шындыққа
анализ
алмаймыз.
причин
Бұлардан
увольнения и
басқа
разработка мер по их
Абылай
устранению
3.2. Эффективное
туралы
применение
дейін
методов
басылған
административного
энциклопедиялық
поощрения
сөздіктерде,
сотрудников за
сондай-ақ
достигнутые
«Россия біздің
результаты
отанымыздың
(повышение по
толық
должности,
географиялық
увеличение
сипаттамасы»
оплаты
деген
труда,
іргелі
направление на
басылымның
стажировку)
3.3. Использование
18-томы
японского
түгелдей
правила:
қазақ
упущения
өлкесіне
записываются,
арналған.
достижения
Мұ нда төмендегі
поощряются
3. Дисбаланс
сөздерді
между
оқуға
административными
болады.
методами
«Қырғыздардың
наказания и
(яғни
поощрения:
3.1. Рост
қазақтардың)
текучести
арсында кең
персонала,
танымал
отсутствие
атанған
анализа
Абылай
причин
қырғыздарды
увольнения
3.2. Отсутствие
бөгделердің
связи
тырысты.».
административного
профессорлар
поощрения с
Э.Л.Гримм,
достигнутыми
А.В.Классовский
сотрудником
Петербургте
результатами
жарық
(объявление
көрген
выговора, а
энциклопедиялық
затем
сөздікте
повышение в
Абылай хан
должности)
хақында
3.3. Отсутствие
бұдан
четких
кеңірек
правил
айтылған.
наказания и
Алайда,
поощрения
В
төңкеріске
настоящее
дейінгі
время роль
ішінде
административных
Абылай
методов
бабамыз
понизилась.
хақында
Ряд
көлемді
противоречивых
мағлұмат беретіні
процессов в
Брокгауз
обществе
Ефран
также
энциклопедиясы.
препятствуют
«Абылай
использованию
немесе
административных
Абулай
методов: это
– Қырғыз
рост
қайсақтардың
безработицы и
жүзінің
частичная
XVIII
занятость,
ғасырдағы
значительная
ханы,
инфляция в
жылы (дәлірек
течение
айтқанда
последних лет и
жылы)
несвоевременная
Орынборда
выплата
Ресейге
заработной
мәңгілік
платы,
боданды
превышение
болуға
темпов
ант еткен.
роста
қалай
цен на
қырғыздардың
потребительские
ішінен
товары
над
жарып
темпами
шығып,
роста
халық
заработной
қаһарманы
платы.
Экономические
ретінде
методы.
қырғыздар
Управляющие
күнге
воздействия на
дейін жырлайтындығы
персонал
жөнінде
осуществляются на
аңыздар
основе
Алайда,
использования
30-шы
экономических
жылдары
законов и
Орта жүздегі
категорий[1]. В
басты
советский
ретінде
период
танытты
экономическими
онымен
методами
қарым-қатынас
считались
жасауға болушы
централизованное
Дегенмен,
планирование,
Азиядағы
хозяйственный
қозғалыстың
расчет,
Жоңғария
заработная
кіші Буқарияны
плата, т. е.
роль и
қытайлықтардың
место
жаулап
экономических
алуына
методов
байланысты
толковались
Абылай
узко,
Қытай боғдыханына
что
тәуелді
ограничивало
екенін
диапазон
мойындаған,
принимаемых
богдыхан
решений и
болса
рычагов
князь
регулирования на
атын берген,
уровне
Түркістанда
17
учреждения.
қайтыс
Экономические
болған»
методы
жазылған.
должны
Абылай
базироваться на
хан туралы
товарно-
денежных
мағлұмат
отношениях
беретін
рыночной
әдебиеттер
экономики,
баршылық.
что
Қазақстанның
вызывает
тарихына арналған
необходимость
революциядан
нового
бұрын
теоретического
шыққан
обоснования
басылымдар.
роли
алдымен
экономических
алғашқы
методов.
Экономические
орыс зерттеушілері
методы
П.С.Паластың,
управления
П.И.Рочковтың
можно
«Орынбор
классифицировать
Губерниясының
следующим
тарихы»
образом:
1)
- бұл
плановое
қызметкерлердің
ведение
пайдасы
хозяйства:
көңілін
свободное
ашатын
предпринимательство;
шығармалар
план
аудармалар болып
экономического
табылады.
развития;
Н.Г.Андреевтың
портфель
«Қырғыз
заказов;
қайсақтардың
критерий
А.И.Левшиннің
эффективности;
немесе
конечные
даласының
результаты. Роль
сипаттамасы»,
экономических
В.В.Родловтың
методов
«Солтүстік
заключается в
түркі тайпаларының
увязке
халық
перечисленных
әдебиетінің
категорий и
үлгілері».
мобилизации
С.Е.Маловтың,
трудового
И.Фольктің
коллектива на
«Россия
достижение
жеріндегі
конечных
ғылыми
результатов;
2)
саясаттардың
оплата
толық жинағы»,
труд а:
И.Г.Георгийдің
должностной
«Россия
оклад
мемлекетін
для
мекендеген
врачей,
барлық
тарифная
Г.Н.Потаниннің
ставка
«Сібір
для
тарихына
среднего и младшего
арналған
медицинского
«1771
персонала,
Қырғыз
дополнительная за рплата,
даласына
премия.
саясат
Руководитель
сапарындағы
учреждения с
капитан
помощью 5
Николай Рычковтың
перечисленных
күнделік
компонентов
жазбалары»
может
Н.А.Аристовтың
регулировать
құрамын
материальную
анықтау
заинтересованность
тәжірибесі»,
работников в
Г.Спасскийдің
соответствии с
«Ұлы,
экономически
Кіші Ордалардың
возможными
қырғыз-қазақтары»
расходами на
деген
производство по
еңбектері
статье
жатады.
«заработная
XVIII-XIX
плата»,
қоғамдық-саяси
применять
дамуының
различные
ерекшелігімен
системы
халықтың
оплаты
тұрмыс
труда
салтын,
(сдельную или
жағдайын,
повременную),
мәдениетін
формировать
өздері
материальные и
еткен
духовные
оқиғалардың
потребности
куәсі
работников,
болған
обеспеч ивать
немесе
рост их
ізі өшірілмей
жизненного
жазған,
уровня.
Экономические
сондықтанда
методы
жоғарыда
управления
аталған
могут
қазақ
влиять на
тарихы
персонал как
мағынасы
положительно, так и
болып
отрицательно.
Социально-психологические
отырған авторлардың
методы
еңбектерінде
воздействия на
Абылайға
персонал
арналған
базируются
на
көптеген
использовании
беттер
закономерностей
Десек
психологии и
те, біздің
социологии.
өлкенің
Социологические
алғаш
методы
тарихшылары
играют
мемлекеттің
важную роль в
отарлау
управлении
екенін
персоналом, они
олардың
позволяют
саясатын
установить
асырушылар
назначение и
екенін
место
ұмытпаған
сотрудников в
жөн. Абылай
коллективе,
туралы
выявить
тақырыпты
лидеров и
зерттеуге
обеспечить их
қазақтың
поддержку,
ағартушы
связать
жинастырған
мотивацию
материалдарының
работников с
алатын
конечными
ерекше.
результатами
Онда Абылайдың
производства,
жөнінде
обеспечить
шежіре
эффективные
әйелдерінің
коммуникации и
жөні,
разрешение
тегі және
конфликтов в
ұрпақтарының
коллективе.
18
тағдыр-талайы
Психологические
жазылған.
методы
құжаттарды
играют
Шоқанның
очень
орыс тілінде
важную роль в
шыққан
работе с
томдық
персоналом,
шығармалар
поскольку
жинағының
направлены на
бірінші
конкретную
төртінші томдарынан
личность
оқуға
рабочего или
болады.
служащего и, как
үшінші
правило,
томында
строго
ғасырдың
персонифицированы и
60-шы
индивидуальны.
На
жылдары жазған
протяжении
«Абылай»
последних 100 лет
мақаласы
место
негізінде
управления
Абылайға
персоналом в
арналған
системе
тұңғыш ғылыми
менеджмента
еңбек.
многократно
автор
изменялось.
өзінің
Наряду с
атасына
этим
байланысты
пересматривались
көптеген
подходы и
мағынасын
теоретические
күнге
базисы.
дейін
Ситуация в Р еспублике
не
жойған
исключение.
Қазақ хандықтарынңы
Управление
архивтері
персоналом
ертеден-ақ
признается
қолды
одной из
болып,
наиболее
елдің
важных
белгілі.
сфер
Мысалы,
жизни
Абылай
организации,
туралы
способной
көптеген
многократно
тарихи
повысить
деректер
эффективность
көршілес елдердің,
последней. В
айтқанда
целях
Қытайдың,
эффективного
Иранның,
управления
Түркияның,
кадрами предприятий
қоймаларында,
также
тіпті
необходимо
АҚШ-тың,
грамотно
Батыс
использовать
Европа
соответствующие
зерттеушілерін
технологии и
күтіп
методы
Оларды
управления
ғылыми
персоналом.
1.3
тұрғыдан
Кадровая
зерттеу және
политика
құжаттарымен
предприятия
Кадровая
салыстыра
политика
отырып,
организации —
пайдалану
генеральное
біздің
направление
жауапты
работы с
парызымыз деп
персоналом,
ойлаймын.
отражающее
XVIII
совокупность
ғасырдағы
принципов,
Қазақстанның
методов,
тарихын
набор
зерттеген
правил и
кеңес
норм в
тарихшылары
области
да Абылайдың
работы с
аттап
персоналом,
алмады.
которые
туралы
должны
біршама
быть
объективті
осознаны и
мәліметтер 1935
определенным
С.Д.Асфендияров
образом
жазған
сформулированы.
Цель
Қазақстан
кадровой
тарихында,
политики —
М.П.Вяткин шығарған
обеспечение
«Қазақ
оптимального
тарихы»
баланса
очерктерінде
процессов
кездеседі.
обновления и
халқының
сохранения
тағдырындағы
численности и
Қазақстан
качественного
тарихындағы
состава
ұштастырыла
персонала в
көрсетілген.
соответствии с
Қалайда
потребностями
авторларды
самой
тарихта бұрмалады
организации,
деуге
требованиями
негіз
действующего
Н.Г.Апполованың,
законодательства и
Б. П.Гурьевичтің,
состоянием рынка .
Кадровая
В.С.Кузнецовтың,
политика не
Т.Ж.Шойынбаевтың
всегда
кітаптары туралы
четко
былай
обозначена и
деуге
представлена в
болмайды.
виде
авторлардың
документа,
еңбектеріне
однако,
тоқталатын болсақ
независимо от
Н.Г.Апполованың
степени
«XVIII
выраженности, она
30-40
существует в
жылдары
каждой
Қазақстанның
организации.
Формирование
Россияға қосылуы
кадровой
XVIII
политики н ачинается с
ғасырлар
выявления
басындағы
потенциальных
Қазақстанның
возможностей в
саяси
сфере
қатынасы
управления
С.Е.Толобековтың
людьми и с
«XVII-ХІХ
определения тех
экономикалық
направлений
құрылыс»,
работы с
В.Я.Басиннің
персоналом,
«Россия
которые
қазақ
должны
хандықтары»,
быть
Б.П.Гурьевичтің
усилены
«XVII-ХІХ
для
ғ.Орталық Азиядағы
успешной
халықаралық
реализации
қарым-қатынастар»,
организационной
Б.С.Кузнецовтың
стратегии [12].
19
На
«Қазақ
формирование и
жерлерінің
развитие
Россия
кадровой
құрамына
политики
еркімен
влияют
кіруі». Бұларды
внешние и
отырып,
внутренние
ғылыми
факторы.
Факторы
нақтылық
внешней
басым
среды — те,
түсіну
которые
қиын.
организация как
Бұл еңбектерде
субъект
Абылай
управления не
тұлғасын
может
сипаттай
изменить, но
отырып
должна
залым,
учитывать
қатал
для
және опасыз
правильного
билеуші,
определения
мүддесін
потребности в
көздеп,
персонале и
рулар
оптимальных
арасындағы
источников
болып
покрытия
көрсетіледі.
этой
Мысалы,
потребности. К ним
Б.Я.Басин,
относятся:
- ситуация на
Г.Н.Апполовтың
рынке
кітабындағы пікірге
труда
сүйене
(демографические
отырып,
факторы,
былай
политика в
деген:
области
Политика
образования,
Абылая
взаимодействие с
двуличной нетолько
профсоюзами);
- тенденции
отношений
экономического
Циннской
развития;
- научно-технический
империй,
прогресс
Россий
(характер и
Абылайға
содержание
былайша біржақты
труда,
қазақ
который
халқының
оказывает
намысына
влияние на
тиетін
потребности в тех или
пікірлерді
иных
В.С.Кузнецовтың
специалистах,
1980 жылы
возможности
Новосібірде
переподготовки
шыққан
персонала);
- нормативно-правовая
«Амурсана»
база (то есть те
кітабының
«правила
беттерінен
игры»,
де кездестіруге
которые
болады.
установлены
Біздің
государством;
тарихнаманың
трудовое
парадоксы
законодательство,
Абылай
законодательство в
хан туралы
области
мәліметтердің
охраны
ұлан-ғайыр
труда,
болғандығына
заня тости,
қарамастан
социальные
бертінге
гарантии ).
Факторы
дейін арнайы
внутренней
ғылыми
среды — это
зерттеулердің
факторы,
болмауы.
которые
орайда
поддаются
академик
управляющему
Р.Б.Сүлейменов «ХІХ
воздействию со
ғасырдың
стороны
60-шы
организации. К ним
жылдары
можно
Ш.Уәлиханов
отнести:
- цели
жазған
организации (на их
«Абылай»
основе
шағын мақаладан
формируется
басқа,
кадровая
уақытқа
политика);
- стиль
дейін
управления
бірден-бір
(жестко
зерттеудің
централизована или
болмауы
предпочитающая
өкінішті- ақ»
принцип
жазды.
децентрализации — в
шынында
зависимости от
солай.
этого
Бірақ
требуются
академик
разные
сыпайылық
специалисты);
бірігіп
финансовые
жазған
ресурсы (от
кітабын
этого
атамай
зависит
отыр.
возможность
Олардың
организации
бірігіп
финансировать
жазған еңбектері
мероприятия по
жарық
управлению
көрген
персоналом);
- кадровый
«XVIII
потенциал
ғасырдағы
организации
Қазақстан
(связан с
тарихынан Абылайдың
оценкой
сыртқы
возможностей
саясаттары
работников
туралы».
организации, с
еңбек
правильным
жарық
распределением
көрісімен- ақ
обязанностей
лезде
между
тарап
ними,
кеткен
что
болған.
является
Себебі,
источником
маңызы
эффективной и
Қытай
стабильной
авторларының
работы);
- стиль
еңбектерін
руководства (все они не в
кеңінен
одинаковой
пайдалануында
мере
емес, ең
влияют на
бастысы
проведение
кітапта
определенной
Қазақстанның
кадровой
тарихи
политики).
Направления
процесіндегі
кадровой
Абылай
политики
ханның
совпадают с
ойлы тұрғысынан
направлениями
ашылғандығы.
кадровой
Абылайдың
работы в
есімімен
конкретной
байланысты
организации.
тарихи
Другими
проблеманы
словами,
саралауда
направления
белгілі жазушы
кадровой
Шот-Аман
20
политики
Ыдырысұлы
конкретной
Уалинановтың
организации
қосқан
соответствуют
үлесі
функциям
кісінің
системы
осы аттас
управления
еңбегінің
персоналом,
бөлігі
действующей в
Көкшетау
этой
облыстық
организации. В
газет
качестве
беттерінде
примера
жарияланды. Автор
рассмотрим
Абылайдың
характеристики
тегіне,
основны х
даңқты
направлений
патриоттық
кадровой
істеріне
политики
жасап, көптеген
использующейся в АО «ТНК
нұсқалар
Казхром»»
келтіреді.
приведенной в
Сонымен
приложении А.
Инструментами
қатар
реализации
С.М.Пресняковта
кадровой
Абылайға қатысты
политики
пікірлерін
являются:
- кадровое ;
- текущая
білдірген.
кадровая
үлкен
работа;
- руководство
- мероприятия по его
еңбек
развитию,
көптеген
повышению
деректер жинаған
квалификации;
- мероприятия по
екен.
решению
Әрине
социальных
автордың
проблем;
- вознаграждение и
бүкіл
мотивация.
В
айтқандарымен
результате
келісе
применения
болмайды, бірақ
этих
мұның
инструментов
қажеті
изменяется
шамалы.
поведение
бастысы
сотрудников,
автор
повышается
міндет
эффективность их
еткен
работы,
ойын объективті
улучшается
түрде
структура
көрсетуге
коллектива.
Этапы
ынталы
выработки
екен.
кадровой
Қазақ
политики:
- проведение
халқының
анализа
көсемінің бейнесін
ситуации и
жасауға
подготовка
көптеген
прогнозов
жазушылар
развития
ішінде
предприятия.
Ш.Құдайбердиев,
Определение
қалам
стратегических
сілтеді.
целей
Бірақ
организации;
- разработка
кейбір
общих
тарихи
принципов
жағдайларға
кадровой
байланысты ойдай
политики,
туындылар
определение
жарық
ключевых
алмай,
моментов и
кейін
приоритетов;
- официальное
жоғалып
утверждение
кетті.
кадровой
тақырыпқа қазақтың
политики
перзенті
организации;
Виды
М.Дулатов
кадровой
өзінің
политики
Абылай»
можно сгр уппировать по
атты мақаласын
двум
арнапты.
направлениям
Бірақ
представлены на
авторы
рисунке 1.
Рисунок 1
романы
Основные
қазақ,
направления
орыс тілдерінде
видов
жарияланды.
кадровой
Романның
политики
Направления
репрессияға,
кадровой
салынған.
политики
По масштабам
көркем
кадровых
әдебиетте
мероприятий
По
марқұм
степени
І.Есенберлин ғана
открытости
21
Рассмотрим иды
талас»,
кадровой
кітаптың
политики по
жақсы
масштабам
жақтары
кадровых
нашар
мероп
риятий. Первое
жақтары
основание может
пікір талас
быть
тудыруға
связано с
болар
уровнем
бірақ
осознанности тех
мәселе
правил и
емес,
норм,
60-жылдардың
которые
70- жылдардың
лежат в
басында
основе
Абылай
кадровых
хақында
мероприятий, и
қалам
связанным с
толғаудың
этим
үлкен
уровнем
ерлікті
непосредственного
талап етуші
влияния
еді.
управленческого
Абылай
аппарата на
тақарыбының
кадровую
тарихнамалық
ситуацию в
шолуы
организации. По
қазіргі
данному
кезде
основанию
бүкіл
можно
танып отырған
выделить сл
едующие
«Ауызша
виды
тарихта»
кадровой
сараламайынша
политики:
толық
пассивная, реактивная,
болмайды.
превентивная,
активная.
Пассивная
заңды
кадровая
да дүние.
политика. Само
Герадот
представление о
тарихшыларынан
пассивной
бастап,
политике
ғалымдар
кажется
кезеңде
алогичным.
болсын, өз
Однако мы
замандастарының
можем
көрген-білгендеріне
встретиться с
сүйенген.
ситуацией, в
тұрғыдан
которой
біздің тарихшылар
руководство
үлкен
организации не
мүмкіндіктерге
имеет
болып
выраженной
отыр.
программы
қазақ фольклорын
действий в
пайдалана
отношении
алады.Халық
персонала, а
эпосы,
кадровая
жырлары,
работа
қиссалар,
сводится к
әдебиеттерінің
ликвидации
көптеген
негативных
үлгілері
последствий.
Абылай
Для
хақында
такой
тарихи шындықты
организации
көрсетеді.
характерно
Солардың
отсутствие
көпшілігінде
прогноза кадровых
тұлға
потребностей,
айтулы
средств
даңқты қолбасшы
оценки
халқымыздың
труда и
қорғаны,
персонала,
панасы,
диагностики
көсемі
кадровой
болып
ситуации в
сипатталады.
целом.
Әттең қазақтың
Руководство в
әдебиеті
ситуации
бертінге
подобной
дейін
кадровой
тыйым
политики
салынған
работает в
дүние
режиме
болып
экстренного
келеді. Бұл
реагирования на
«Қазақстан
возникающие
эпосындағы
конфликтные
халыққа
ситуации,
ағымдарды»
которые
ашумен
стремится
байланысты
погасить
еді. Ойлап
любыми
қарасақ
средствами,
халық
зачастую без
творчествосындағы
попыток
халыққа
понять
ағымдар!
причины и
Бұдан
возможные
асқан құйтыртқылық,
последствия.
Реактивная
екізікділік
кадровая
болар
политика. В
Тарихты
русле
бұрмаушылықтан,
этой
фактілерді теріс
политики
түсіндіруден
руководство
қашып
предприятия
жатқан
осуществляет
бүгінгі
контроль за
жағдайда
симптомами
Абылай
негативного
турасында бар
состояния в
шындықты
работе с
айтуға
персоналом,
мүмкіндік
причинами и
туған
ситуацией
шақта
развития
ауызша
кризиса:
тарихтың
возникновение
маңызы
конфликтных
сайын арта
ситуаций,
түсуде.
отсутствие
халық
достаточно
байланысты
квалифицированной
ұлан-ғайыр
рабочей
жырлар,
силы
басқа
для
ауыз әдебиетінің
решения
нұсқаларын
стоящих
жасаған.
задач,
1.2.Абылай
отсутствие
сұлтанның
мотивации к
жолы.
высокопродуктивному
Абылай,
труду.
шақырып
Руководство
қойған
предприятия
аты-Әбілмансүр.
предпринимает
жылы,
меры
по
орыс деректерінде
локализации
Түркістан
кризиса,
билеушісі
ориентировано на
Сұлтанның
понимание
шаңырағында дүниеге
причин,
келген.
которые
шыққан
привели к
тұқымынан
возникновению
атасы
кадровых
атақты
проблем.
Жәңгір хан
Кадровые
(1628-1680ж)
службы
нәсілінен.
таких
Жәңгірдің
предприятий, как
бахы,
правило,
Тәуке
располагают
деген
средствами
ұлы болады.
диагностики
Жәңгір
существующей
өлгеннен
ситуации и
болып
адекватной
бәйбішеден
экстренной
туған
помощи.
үлкен
Хотя в
– Тәуке
программах
сайланады,
развития
тоқалдан
предприятия
туған
кадровые
Саңқам
проблемы
Уәлінің
выделяются и
еншісіне
рассматриваются
Түркістан билігі
22
специально,
тиеді.
основные
мұрагері
трудности
Түркістан
возникают при
әмірі
среднесрочном
Абылай
прогнозировании.
Превентивная
Сұлтан
кадровая
Әбілмансүрдің арғы
политика . В
атасы.
подлинном
елін,
смысле
жерін
слова
қорғауда
политика
аянбай
возникает
қызмет
лишь
еткен,
тогда,
жауларына қатыгез,
когда
қаһарлы
руководство
болғандықтан
фирмы
халық
(предприятия)
арасында
имеет
«Қанішер
обоснованные
Абылай»
прогнозы
атап кетекен
развития
көрінеді.
ситуации.
Өкінішке
Однако
«Қанішер
организация,
Абылай
характеризующаяся
туралы
наличием
дерек
превентивной
жоқтың
кадровой
қасы. Қанішер
политики, не
Абылайдың
имеет
дүниеде
средств
барын,
для
жоғын,
влияния на нее.
білмейді:
Кадровая
«Балапан
служба
басына, тұрымтай
подобных
тұсына»
предприятий
заман
располагает не
болып
только
быт-шыт
средствами
болып
диагностики
бордай
персонала, но и
тозған».
прогнозирования
туған
кадровой
Уәлі Сұлтан
ситуации на
/Көркем
среднесрочный
Уәлі/
период. В
Әбілмансүрдың
программах
әкесі
развития
табан
организации
шұбырынды, алқа
содержатся
сұлама»
краткосрочный и
заманындағы
среднесрочный
жаугершілікье
прогнозы
табады.
потребности в
өлтірген
кадрах, как
жаулар сол
качественный, так и
кездегі
количественный,
бойынша
сформулированы
артында
задачи по
кегін
развитию
алатын
персонала.
қалдырмау
Основная
үріп- бұтағының
проблема
бәрін
таких
қырған.
организаций —
Ұрпағының
разработка
ішінен
целевых
Әбілмансүр
кадровых
тірі қалған.
программ.
Активная
жасынан
кадровая
тәрбиелеген
политика. Если
деген
руководство
төленгіт
имеет не
жанын
только
қылып, аман
прогноз,
но и
қалады
средства
жасырын
воздействия на
Үргеніш
ситуацию, а
асырады.
кадровая
Кейін
служба
арасына
способна
салып, баланы
разработать
ертіп
антикризисные
қалың
кадровые
қазақ
программы,
жұртын
проводить
іздеп,
постоянный
Сарыарқаға
мониторинг
тартады.
ситуации и
Болашақ Абылай
корректировать
ханның
исполнение
балалық
программ в
жалынның,
соответствии с
қайғы
параметрами
қасіреттің,
внешней и
мен әлімнің
внутренней
ортасында
ситуацией, то мы
өтті.
можем
Жолаушыла
говорить о
жатқан
подлинно
жолды
активной
үйсін
политике.
Но
бидің ауылына
механизмы,
соғады.
которыми
қазаққа,
может
мәлім
пользоваться
Әлібекұлы
руководство в
басқыншылығына
анализе
қарсы
ситуации,
ұлт-азаттық
приводят к
күресті
тому,
ұйымдастырушылардың
что
бірі болған
основания
бірлігі
для
аянбай
прогноза и
қызмет
программ
еткен
могут
тарихи
быть
как
тұлға.
рациональными
Әбілмансүр сол
(осознаваемыми), так и
бидің
нерациональными
үйіне
(мало
келіп,
поддающимися
баспана
алгоритмизации и
беруді
описанию) [13].
В
өтінеді.
соответствии с
баладан
этим мы
аты- жөнін
можем
сұрағанда
выделить два
қауіп
подвида
ойлап,
активной
айтпай
кадровой
қалай
политики:
атасаңыз
рациональную и
солай болсын»
авантюристическую.
При рациональной кадровой
деген
политике
көрінеді.
руководство
өскен,
предприятия
алба-жұлба
имеет
как
киімі
качественный
балаға
диагноз, так и
би атың
обоснованный
«Сабалақ»
прогноз
болсын
развития
дейді.
ситуации и
жөнінде
располагает
қазақ
средствами
өлеңінің
для
жолбарасы Сүйінбай
влияния на нее.
Аронұлы
Кадровая
Тезек
служба
төреге
предприятия
тепсіне,
располагает не
көрсете
только
отырып,
средствами
жүзге
диагностики
еді,
персонала, но и
Заманнында